dieren en vuurwerk

De jaarlijkse ellende voor huisdieren

De laatste week van december: veel hondeneigenaars herinneren zich plots de jaarlijks terugkerende ellende voor hun huisdier; angst voor vuurwerk! Ineens gaan de kalmeringstabletjes de deur uit als zoetebroodjes… Zou het niet beter zijn dit “last minute patroon” te doorbreken?

Angst voor vuurwerk (of geluidsfobieën in het algemeen) kan zich op verschillende manieren uiten: huilen, weglopen, onzindelijkheid, destructief gedrag; vooral deuren moeten het ontgelden omdat de dieren willen ontsnappen of zich ergens verstoppen.
Maar ook subtielere veranderingen zoals liggen bibberen, in een hoekje kruipen, niet buiten willen…
Er zijn verschillende geluidsprikkels die maken dat een dier bang is van vuurwerk zoals het knallen of een sissend geluid. De schrik kan beperkt blijven tot één soort prikkel maar het gevaar bestaat dat het dier gaat generaliseren. Geluiden waar het eerst niet bang van was geven ineens ook aanleiding tot angstig gedrag. Denk maar aan het ontwikkelen van angst voor onweer of een voorbijrijdende brommer, een plotse knal, of zelfs een sissend geluid in de keuken als er vlees gebakken wordt, het openen van een fles spuitwater… Op de duur kan het dier al tekenen van angst gaan vertonen nog voor de initiële prikkel waargenomen wordt (anticiperen).

Vaak vragen eigenaars om medicatie. Dit kan een oplossing zijn op korte termijn of in noodsituaties. Het beste is om de medicatie op voorhand, thuis uit te testen. De medicatie moet op korte termijn werken, dus net voor het gebeuren zelf. En ze moet ook maar korte tijd werkzaam zijn. De meest gebruikte medicatie bevat acepromazine of alprazolam. Beide hebben een kalmerende werking op het dier, echter acepromazine legt enkel de reacties van uw huisdier stil; het blijft echter wel de prikkels waarnemen én angstig. Alprazolam daarentegen is kalmerend en anxiolytisch; de angst wordt tevens onderdrukt.

Maar zoals vaak is het beter eens verder te kijken dan onze neus lang is. Ook andere maatregelen en een goede voorbereiding zijn zeer belangrijk om uw dier door een vuurwerk of onweer te loodsen. Om te beginnen moet ervoor gezorgd worden dat het dier een speciale ruimte heeft waar het heen kan gaan als het angst heeft; een ruimte waar het geluid wat gedempt is. Misschien heeft uw huisdier al een favoriet ruimte in huis die enkel nog een beetje hoeft aangepast te worden. Men kan een hok voorzien van dekens, de vensters, gordijnen en rolluiken dichthouden, een kast openlaten met een kussen voor de kat. In ieder geval moet de vluchtruimte altijd toegankelijk zijn voor het dier wanneer het angstig is, ook als de eigenaar niet thuis is. Denk aan uw deuren!!

Als onze patiënten dan op een veilige en hopelijk rustige manier de jaarwisseling doorgekomen zijn, is het tijd voor een volgende stap: desensibiliseren. Dit kan bijvoorbeeld door het gebruik van geluidscd’s, bijvoorbeeld van Soundscary (www.soundtherapy4pets.com). Een angstige hond forceren en blootstellen aan vuurwerk is geen goed idee. Desensibiliseren moet heel geleidelijk aan gebeuren. Met behulp van de CD wordt het geluid dat angst opwekt, in sterk afgezwakte vorm aangeboden. Ondertussen wordt het dier afgeleid met speelgoed of snoepjes. Bij elke sessie wordt het volume een beetje hoger gezet, terwijl de hond absoluut geen tekenen van angst mag vertonen. Dit klinkt eenvoudiger dan het is! Want niet elke eigenaar zal het klaarspelen om het gedrag van zijn hond op de juiste manier te interpreteren of om stressignalen te herkennen of om tijdens de therapie het nodige geduld uit te oefenen. Daar komt nog bij dat, naast een geluidsfobie, het dier ook met andere angsten of gedragsproblemen kan kampen. Een goede begeleiding en opvolging is dus noodzakelijk!

Enkele tips voor de eigenaar om een vluchtruimte te creëren

- Installeer een DAP-verdamper (rustgevende feromonen) in huis zo dicht mogelijk bij of in de vluchtruimte. Deze moet 24 op 24 uur gebruikt worden. Doe dit liefst al enkele weken op voorhand. Tegenwoordig bestaat ook een halsbandversie.
- Leg zoveel mogelijk dekens in de hoek waar het dier zelf al wegkruipt of die je zelf kiest. Hierin kan hij dan graven of zichzelf verbergen. Leg bij deze dekens ook een oud, ongewassen kledingstuk van uzelf zodat het dier de geur heeft en zich comfortabel voelt door uw indirecte aanwezigheid. U kan ook dekens over een tafel hangen waar het dier onder kan kruipen.
- Probeer het geluid vanuit de andere ruimten en zeker van buitenaf zoveel mogelijk te beperken. Sluit de ramen en maak de kamer donker. Als het dier zich hier comfortabel bij voelt kunt u eventueel ook rustige muziek laten spelen.
- Voorzie voedsel en voldoende water. Laat de hond op voorhand uit!
- Leg regelmatig snoep en kauwbotjes in de schuilplaats. Op die manier stimuleert u het dier om er regelmatig naartoe te gaan. Oefen eventueel met wat beloningswerk. Hij/zij zal het op de duur aangenaam vinden om er heen te gaan.
- De schuilplaats moet altijd toegankelijk zijn. Zorg ervoor dat de deuren niet per ongeluk dichtgaan (wind?) zodat de hond niet meer in of uit de vluchtruimte kan.
- Indien er op een bepaald moment vuurwerk of onweer wordt verwacht geef de hond dan een grote, koolhydraatrijke maaltijd. Let wel op bij gevoelige dieren of grote rassen voor maagtorsies. Pasta, aardappelen of goed doorkookte rijst zijn ideaal en zorgen ervoor dat het dier zich slaperig zal voelen.
- Zorg ervoor dat het dier zich reeds in de veilige omgeving bevindt van zodra het vuurwerk of onweer begint, zodat hij niet kan ontsnappen.

Wanneer het geluid begint

Voor honden:
- Ga u niet anders gedragen tegen uw huisdier wanneer hij bang is. Maak u zeker niet kwaad. Dit veroorzaakt nog meer stress en angst.
- Probeer hem niet te troosten of gerust te stellen!! Zo bevestigt u dat hij reden heeft om bang te zijn en beloont u hem voor zijn angst. Negeer de hond wanneer hij angstig kijkt en geef hem aandacht en affectie als hij begint te ontspannen. Geef hem iets lekkers of speel met hem.
- Negeer zelf het geluid en probeer u gewoon en rustig te gedragen. Als hij niet te angstig is, probeer dan een spelletje of speel met een andere hond of met de kat. Het kan hem motiveren mee te doen. Als het kan, start het spelen al voor het geluid begint en speel gewoon verder. Verwacht hier in het begin echter niet zoveel van. U kunt dit wel trainen.
- Als de hond zeer angstig is en u kunt hem niet afleiden, breng hem dan rustig naar zijn schuilplaats en moedig hem aan daar te blijven.

Voor katten:
- De klachten zijn meestal minder spectaculair en worden vaak over het hoofd gezien. Een angstige kat zal zich eerder verstoppen dan te huilen of te vernielen.
- Je kan enkele weken op voorhand een Feliway-verdamper (rustgevende feromonen) installeren. Zorg ook hier voor een goed geïsoleerde ruimte en houd de kat binnen zodat het dier niet kan weglopen!